klap nieuws
"De directie stelt zich niet aansprakelijk (of de directie is niet aansprakelijk of acht zich niet aansprakelijk) voor schade aan u of aan uw eigendommen en/of verlies van uw eigendommen tijdens uw verblijf of tijdens het verblijf van uw goederen in het gebouw of op het terrein."
Borden met deze of een soortgelijke tekst kent u vast wel. Ze hangen vaak bij garderobes van schouwburgen, bioscopen, restaurants, maar ook bij bedrijfsterreinen en sportterreinen. Heel slim zo´n bord, want op die manier voorkom je als eigenaar van bijvoorbeeld een bioscoop of schouwburg, dat Jan en Alleman je aansprakelijk kan stellen voor schades van vermiste en/of beschadigde jassen in een garderobe. Immers jij hebt als directie vooraf al gesteld, dat je niet aansprakelijk bent. Dan moet een schadelijdende partij achteraf niet komen zeuren. Zo simpel is dat. Nou, als dat inderdaad echt zo simpel zou zijn, dan hangt iedereen zijn of haar huis vol met bordjes en krijgen kinderen standaard zo´n bordje op de rug en hangt iedereen er een aan zijn of haar auto.
Veronderstel eens, dat een achtjarig kind tijdens paardrijles op een manege van een manegepaard afvalt, omdat het paard op hol is geslagen. Het paard blijkt verschrikkelijk te zijn geschrokken van een laag overvliegende straaljager. Volgens de wet is de bezitter (de manege) van een dier risicoaansprakelijk voor de zelfstandige gedraging van het dier. Zou de manege nu niet aansprakelijk zijn, omdat ze zo´n bord "De directie stel zich... etc." bij de ingang van de manege opgehangen hebben?
Of veronderstel eens, dat iemand na afloop van een toneelvoorstelling bij de garderobe van de schouwburg zijn jas op wil halen en dat de jas er niet meer is. Het haakje met het nummertje van het kaartje blijkt helaas leeg te zijn. Tegen betaling van 2 euro beloofde men op de jas te passen en nu is de jas weg. De schouwburg is die afspraak dus niet nagekomen. Volgens de wet (er sprake van een toerekenbare tekortkoming in de nakoming van de verplichting uit de overeenkomst) is degene die een overeenkomst niet nakomt aansprakelijk voor de schade die voortvloeit uit het niet of niet juist nakomen van de overeenkomst. Behalve als aangetoond kan worden, dat een en ander niet toe te rekenen is aan degene die de overeenkomst niet correct nakomt, dan is men wellicht niet aansprakelijk voor de schade.
Bijvoorbeeld de jas heeft in een afgesloten ruimte gehangen en nu blijkt dat er ingebroken is, de dief is door middel van het openbreken van een deur binnengekomen en heeft de jas gestolen. Daar kan de schouwburg niets aan doen; dat is niet toe te rekenen.
Of veronderstel dat de jas zonder dat er sprake is van bewaring en ook niet van betaling in de garderobe was gehangen en dat na afloop van de voorstelling blijkt, dat een van de medewerkers van de schouwburg al de jassen die daar hingen heeft verkocht. Dan is volgens de wet de werkgever (op grond van art. 6: 170 BW) van de medewerker aansprakelijk. Immers de medewerker pleegt een onrechtmatige daad tijdens de uitoefening van zijn werkzaamheden.
Zou de directie van de manege en van de schouwburg in deze veronderstelde situaties niet aansprakelijk zijn, alleen omdat ze zo slim zijn geweest om die bewuste bordjes op te hangen? Dat kan toch niet zo zijn?
Neen, dat is ook inderdaad niet zo. Het is niet zo dat je door een simpel bordje op te hangen aansprakelijkheid kunt uitsluiten. Je kunt aansprakelijk zijn voor je eigen daden, of voor de gedragingen van anderen (bijvoorbeeld als werkgever voor de daden van ondergeschikten) of voor schade veroorzaakt door zaken die je bezit (bijvoorbeeld bezitter van een dier). Het werkt dus inderdaad niet zo, dat je door middel van een bordje je eigen aansprakelijkheid zonder meer kunt uitsluiten en/of beperken.
Niet een bordje (en dus ook niet jij zelf!) bepaalt wanneer je niet of wel aansprakelijk bent voor een schade aan derden. Er dient gekeken te worden naar het (aansprakelijkheids)recht om vast te stellen of iemand aansprakelijk is of niet. Binnen het kader van de wetgeving is het uiteraard wel mogelijk om contractueel daarvan af te wijken, bijvoorbeeld in de leveringsvoorwaarden. Overigens gelden daar spelregels voor, die er op neer komen, dat die beperking van de aansprakelijkheid wel redelijk moet zijn. Maar dat kunnen partijen dan samen overeenkomen, in tegenstelling tot het bordje, dat alleen door de ene partij opgesteld en opgehangen wordt.
